Αριδαία Έθιμα του Δωδεκαημέρου : ένα έθιμο εξαγνισμού, η Σούρβα.

Σούρβα στην Αριδαία και τα χωριά της

Ένα ακόμη έθιμο τις μέρες τις Πρωτοχρονιάς στην Αριδαία, ιδιαίτερα δημοφιλές τις προηγούμενες δεκαετίες και ενεργό μέχρι τις μέρες μας, είναι η Σούρβα. Τα τελευταία χρόνια οι μεγαλύτερες φωτιές ανάβονται στην Όρμα και το Λουτράκι.

Μετά τα Χριστούγεννα, σε κάθε γειτονιά  της Αριδαίας τα παιδιά μάζευαν ξύλα  για τη μεγάλη φωτιά της τελευταίας μέρας  του χρόνου. Το τελευταίο βράδυ του χρόνου άναβαν τη φωτιά, μεγάλοι και παιδιά φώναζαν με ενθουσιασμό "Σούρβα!" Στηνόντουσαν κανονικά γλέντια με κρασί  και μουσική, έτσι εξόρκιζαν το κακό και υποδέχονταν το νέο έτος. Τα παιδιά  πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι για να φωνάξουν Σούρβα με τα τουρβαδάκια τους. Εκεί οι νοικοκυρές αφού τα έβαζαν να καθίσουν (για να κλωσάνε οι κότες τους)  τους έδιναν ότι είχε η καθεμιά αποξηραμένα σύκα, καρύδια, κάστανα και σπάνια χρήματα. Τα παιδάκια έκαναν ποδαρικό στα νοικοκυριά.

Η φωτιά συμβολίζει τον εξαγνισμό, μια διαδικασία που καθαρίζει και ανανεώνει.

 Σύμφωνα με το Εθνολογικό Μουσείο της Θράκης, η λέξη "σούρβα" προέρχεται από τη συγκοπτόμενη μορφή της σλαβικής λέξης "σούροβα", η οποία σημαίνει χλωρό κλαρί – συγκεκριμένα, το κλαρί της κρανιάς. Η ποιότητα του ξύλου αυτού, που είναι ίσιο, γερό και ευλύγιστο, σε συνδυασμό με την ακαταμάχητη δύναμη της βλάστησής του – τα μπουμπούκια του ανοίγουν πριν από τα φύλλα – οδηγούσε στην πεποίθηση ότι με το "σούρβισμα" (το χτύπημα κάποιου στην πλάτη για υγεία), οι άνθρωποι μετέδιδαν στον παραλήπτη τη ζωτική δύναμη του φυτού.

Στο Βιβλίο "Ελληνικές Παραδόσεις" του Νικόλαου Πολίτη (1894): Το έθιμο συνδέεται με αρχαίες τελετές εξαγνισμού στη Μακεδονία και τη   Θράκη όπου η φωτιά θεωρείται σύμβολο καθαρισμού από κακά πνεύματα. Στην Κεντρική Μακεδονία, αναφέρεται ως μέρος των σλαβικών επιρροών από τον 7ο αιώνα, με το "σούρβισμα" να προέρχεται από παγανιστικές πρακτικές για την προστασία από ασθένειες.

©Katerina 

Με την επιφύλαξη παντός δικαιώματος © Aridaiaplace

Απαγορεύεται η χωρίς άδεια αναπαραγωγή

Βροχές: Ομορφιά αλλά και ανησυχία στην Αλμωπία!!

 Αλμωπία 

Μετά από τόσες βροχές ο κάμπος της Αλμωπίας πρασίνισε και ομόρφυνε, αλλά οι αγρότες μετά και τον παγετό βλέπουν  τις σοδιές τους να καταστρέφονται και περιμένουν τη στήριξη της πολιτείας.

Οι καταιγίδες και οι βροχές του Μαρτίου και του Απριλίου έχουν μεταμορφώσει το τοπίο, γεμίζοντας τους αγρούς και τα δάση με πλούσια, καταπράσινα χρώματα.  Χάρη σε αυτές, οι ποταμοί και οι λίμνες γεμίζουν με καθαρό νερό, και η φύση αναγεννάται.  Η Αλμωπία, με τα καταπράσινα τοπία της και την αναζωογονητική της ατμόσφαιρα, είναι πραγματικά ένας μικρός παράδεισος.

 Οι συνεχείς  βροχοπτώσεις, ο παγετός, σε κάποιες περιπτώσεις το χαλάζι και οι καταιγίδες έχουν πλήξει τους αγρούς, με αποτέλεσμα οι καρποί να καταστραφούν και οι παραγωγοί να βλέπουν τις προσπάθειές τους να χάνονται.

Ωστόσο, ακόμη και  σε αυτές τις δύσκολες στιγμές,  διατηρούν την ελπίδα τους. Περιμένουν ότι το κράτος θα τους αποζημιώσει για τις ζημιές που υπέστησαν, ώστε να μπορέσουν να σταθούν ξανά στα πόδια τους και να συνεχίσουν την παραγωγή τους.

 Η στήριξη της πολιτείας είναι κρίσιμη για την επιβίωση των αγροτικών οικογενειών και την οικονομία της περιοχής.  Ελπίζουμε ότι οι προσπάθειές τους θα αναγνωριστούν και θα λάβουν την υποστήριξη που χρειάζονται για να συνεχίσουν να παράγουν.

©Katerina

Πάσχα στην Αριδαία τα παλαιότερα χρόνια και τώρα

 

Φέτος το Πάσχα είναι σχετικά αργά ημερολογιακά, στις 5 Μαΐου. Το Πάσχα στην Ορθόδοξη εκκλησία έχει οριστεί, με απόφαση της Α’ Οικουμενικής συνόδου το 325 μ.Χ., να γιορτάζεται την πρώτη Κυριακή μετά την πανσέληνο της εαρινής Ισημερίας. Το 2025 το Πάσχα θα είναι στις 20 Απριλίου. 

Το Πάσχα ουσιαστικά ξεκινάει από την Ανάσταση του Λαζάρου και τελειώνει την Κυριακή του Θωμά. 

Σε όλη την Ελλάδα οι κάτοικοι προετοιμάζονται για τις πασχαλινές γιορτές αφού το Πάσχα μαζί με τα Χριστούγεννα και το Δεκαπενταύγουστο αποτελούν τις μεγαλύτερες γιορτές της πίστης τους.

Υπάρχει ποικιλία τοπικών εθίμων, τα οποία  τηρούνται σχεδόν σε όλα τα μέρη της Ελλάδας.

Στην Αριδαία τα παλιά χρόνια η Πασχαλιά (όπως την έλεγαν τότε οι μεγαλύτεροι) ήταν μια ξεχωριστή γιορτή που για τα παιδιά συνδεόταν με το τέλος της νηστείας, τα καινούργια ρούχα και παπούτσια (τότε τα παιδιά δεν είχαν πολλά ρούχα όπως τώρα και ήταν χειροποίητα)  και τον εκκλησιασμό. 

Το Σάββατο του Λαζάρου οι κάτοικοι πήγαιναν στα μνήματα, εκεί διάβαζε ο παπάς ευχές συγχωρήσεως/αναπαύσεως στους νεκρούς, τα τελευταία χρόνια γίνεται και περιφορά του επιταφίου (δεν ανάφεραν αν  γινόταν και παλιά περιφορά του επιταφίου στα μνήματα).

Τα παιδιά με καλαθάκια στα χέρια έψαλαν στις νοικοκυρές το:

Σήκω Λάζαρε και μην κοιμάσαι,

ήρθε η μάνα σου από την πόλη,

σου ’φέρε χαρτί και κομπολόι.

    Οι κοτούλες σας αυγά γεννούνε

δώστε μας και εμάς να τα χαρούμε

Βάγια, Βάγια και Βαγιώ

τρώνε ψάρι και κολιό

Και την άλλη Κυριακή,

τρώνε το ψητό τ’ αρνί.

Οι νοικοκυρές έδιναν στα παιδιά αυγά και τα έβαζαν να καθίσουν (για να κάθονται και να κλωσάνε οι κότες τους, όπως κάθονται τα παιδιά). 

Την  Κυριακή των Βαΐων οι πιστοί πήγαιναν (και πηγαίνουν) κλαδιά από δάφνες στις εκκλησίες και  στολίζονται,  οι δάφνες  μετά τη λειτουργία μοιράζονται στους πιστούς.

Τη Μεγάλη Τετάρτη  στο Χωριό Δωροθέα και Αγάθη της Αλμωπίας ένα έθιμο λαμβάνει χώρα στην εκκλησία του Αγίου Δωρόθεου στο ευχέλαιο της Μ. Τετάρτης. 

(Η φωτογραφία είναι)

Κάθε νοικοκυρά στο χωριό πηγαίνει στην εκκλησία ένα πιάτο με αλεύρι και μέσα δύο ή τρία αυγά, άσπρα. Εκεί τα τοποθετούν σ’ ένα τραπέζι και ανάβουν  ένα κεράκι στη μέση, τότε ο παπάς τα διαβάζει και τα ευλογεί, όπως ευλογεί και τους πέντε άρτους.

Όταν τελειώσει το ευχέλαιο πηγαίνουν το πιάτο στο σπίτι της η καθεμιά. Με το αλεύρι αυτό οι νοικοκυρές θα φτιάξουν πρόσφορο ή θα το βάλουν στα τσουρέκια τους λίγο λίγο.

Οι γυναίκες του χωριού κρατούν και λίγο αλεύρι σε ένα βάζο και όταν κάποιος έχει φοβίες ανακατεύουν μια κουταλιά του γλυκού αλεύρι σ' ένα ποτήρι νερό και έτσι ο φόβος φεύγει.

Ευχαριστούμε πολύ την κυρία Μαρία και την κυρία Σοφία που μας διηγήθηκαν το έθιμο που τηρείται από πολύ παλιά στο χωριό.

Την Μεγάλη Πέμπτη έβαφαν οι νοικοκυρές τα κόκκινα αυγά με φλούδες από κρεμμύδια που μάζευαν όλο το μήνα. 

Μάλιστα συνήθιζαν να διακοσμούν τα κόκκινα αυγά με φυλλαράκια μαϊντανού ή τριφυλλιού ή όποιο άλλο φύλλο τους άρεσε.

Επίσης, έκαναν πασχαλινά τσουρέκια και τα κουλουράκια και τα πήγαιναν στο φούρνο για ψήσιμο. 

Οι φούρνοι ήταν ανοιχτοί και έψηναν τα φαγητά των κατοίκων, μάλιστα το Μεγάλο Σάββατο μέχρι και μετά την Ανάσταση. Το παραδοσιακό φαγητό ήταν κατσικάκι με πατάτες και κρεμμυδάκια στο φούρνο. Κάποιες νοικοκυρές ετοίμαζαν και πήγαιναν στον φούρνο για ψήσιμο και κοκορέτσι.

 Οι γονείς των παιδιών που βαφτιζόντουσαν  το χρονικό διάστημα που μεσολαβούσε από το προηγούμενο Πάσχα, πήγαιναν δώρο στον κουμπάρο και νονό του παιδιού τους ένα κατσικάκι ή αρνάκι με μια κόκκινη κορδέλα. 

Κάτι που συνηθιζόταν τις μέρες εκείνες, εκτός από τους νονούς και τις νονές που έκαναν δώρο στο βαφτιστικό τους, ήταν να κάνει η πεθερά δώρο στην νύφη (που ήταν αρραβωνιασμένη) λαμπάδα μαζί με κάποιο δωράκι.

"Θυμάμαι ότι ερχόντουσαν κάποιοι άνθρωποι από μακριά και έμεναν δυο νύχτες στο σπίτι μας (φυσικά δωρεάν) που έφερναν κεριά και τα πουλούσαν έξω από την εκκλησία σε πάγκους". 

Μαρτυρία κατοίκου της περιοχής. 

(Η παλιά είσοδος για τα μνήματα και το κτίριο που κατασκευάστηκε για να χρησιμοποιηθεί ως οστεοφυλάκιο αλλά δε χρησιμοποιήθηκε )

Ευχαριστούμε πολύ την κ. Αγάπη, την κ. Μαρία και την κ. Ευτυχία για το χρόνο που μου έδωσαν και τις αναμνήσεις που μου διηγήθηκαν.

Με την επιφύλαξη παντός δικαιώματος © Κατερίνα

Μια βόλτα στο βουνό (η Συνέχεια)

 

All rights reserved©Aridaiaplace

Ακολουθώντας τον δρόμο αριστερά (Χωματόδρομος) ο περιπατητής φτάνει σε μια όαση γαλήνης αγκαλιασμένη από αιωνόβια δέντρα. Σ' αυτόν τον ειδυλλιακό τόπο, μια παιδική χαρά εναρμονισμένη με το φυσικό περιβάλλον ξεπροβάλλει, καθώς επίσης και εγκαταστάσεις που εξυπηρετούν τις ανάγκες των επισκεπτών, κατασκευασμένες από φυσικά υλικά πέτρα, ξύλο κ.α., με σεβασμό προς τη φύση.

Η ατμόσφαιρα που επικρατεί είναι μαγευτική, γεμίζοντας τον επισκέπτη με δέος αλλά και ευθύνη. Εδώ, νιώθει κανείς πως  αγγίζει τον ουρανό και γίνεται ένα με τη γη.

Κατασκηνώνοντας σε αυτό το ανοιχτό σημείο, οι πεζοπόροι φροντίζουν να αφήσουν όσο το δυνατόν λιγότερα ίχνη της παρουσίας τους. Κάπου κοντά ένα ρυάκι κελαρύζει φέρνοντας μαζί του τη δροσερή μυρωδιά του νερού της βροχής. Γνωρίζουν πως η φύση τούτη αποτελεί δάνειο από τις επόμενες γενιές και οφείλουν να την παραδώσουν άθικτη, όπως την κληρονόμησαν και οι ίδιοι από τους γονείς τους στα παιδιά τους. 

Στα βάθη του Καϊμακτσαλάν κρύβεται ένας σπάνιος κόσμος άγριας ζωής και όλες οι αισθήσεις λειτουργούν με έναν πρωτόγνωρο τρόπο.

Ζαρκάδια, αγριογούρουνα,  γυπαετοί, ίσως και αρκούδες, όπως μαρτυρούν οι συχνές πεζοπορίες των ντόπιων. Όλα αυτά συνθέτουν το  μοναδικό του οικοσύστημα, το οποίο είναι ανάγκη να το σέβονται οι επισκέπτες.

Η πανδαισία των αρωμάτων της φύσης ξυπνάει την όσφρηση. Τα άγρια λουλούδια στις ανθισμένες πλαγιές του βουνού, ανακατεύονται με το άρωμα του πεύκου και του θυμαριού, προσφέροντας τη γλυκιά απόλαυση μιας απαλής μυρωδιάς που συνδέει τον άνθρωπο με τους προγόνους του. Ο καθαρός αέρας, γεμάτος υγρασία από τα αιωνόβια δέντρα, πλημμυρίζει τα πνευμόνια με δροσερή ευωδιά.

Σε κάθε βήμα, η μητέρα γη αποκαλύπτει τα δικά της μυστικά. Το χώμα, υγρό, αναδύει μια γήινη μυρωδιά, που συνδυάζεται με το άρωμα των μανιταριών που φυτρώνουν στις σκιερές γωνίες του βουνού. 

Καθώς η νύχτα πέφτει, η ατμόσφαιρα μεταμορφώνεται, τα αρώματα γίνονται πιο έντονα και μυστηριώδη. Η μυρωδιά του ρετσινιού αναμειγνύεται με το άρωμα της νυχτερινής βλάστησης δημιουργώντας μια φανταστική ατμόσφαιρα. Ο ήλιος δύει, αφήνοντας μια μυρωδιά καπνού από τις φωτιές που ανάβουν οι βοσκοί, που φέρνει μαζί της χιλιάδες θύμισες εγκλωβισμένες από τα αρχαία ακόμη χρόνια στα κύτταρά μας. 

Καθώς η διαφορετική νύχτα απλώνει το πέπλο της πάνω από το Καϊμακτσαλάν, η περιπετειώδης πεζοπορία φτάνει στο τέλος της. Η κούραση είναι αισθητή αλλά η ψυχή γεμάτη με εικόνες, συναισθήματα, ακούσματα αλλά και αρώματα, τα οποία θα μείνουν χαραγμένα στη μνήμη για πάντα. Η φύση δεν είναι απλά ένα τοπίο για εξερεύνηση, αλλά το ιερό δώρο που χρειάζεται προστασία.

All rights reserved©Aridaiaplace

Η Αριδαία από το βουνό των Προμάχων.

(All rights reserved©Aridaiaplace)

Η Αριδαία κάτω από τα σύννεφα

Την Τρίτη το απόγευμα είχε υγρασία στην Αριδαία και η μέρα φαινόταν ατελείωτη, η πόλη δεν μπορούσε να μας κρατήσει. 

Επιλέξαμε να ανεβούμε στους Προμάχους, να πάρουμε λίγο αέρα, να αλλάξουμε παραστάσεις, να αλλάξουμε διάθεση. Καθώς ανηφορίζαμε, η υγρασία άρχισε να υποχωρεί. 

Ο δροσερός αέρας του βουνού ακουμπούσε τα πρόσωπά μας χαρίζοντάς μας μια αίσθηση ανακούφισης. Η βαριά ατμόσφαιρα της πόλης έδωσε τη θέση της σε ένα πανέμορφο τοπίο, με μαγευτική θέα. 

Φτάνοντας στην κορυφή, νιώσαμε σα να αγγίξαμε τον ουρανό. Η απεραντοσύνη του τοπίου, η δροσιά του βουνού και η γαλήνη της φύσης μάς γέμισαν με ζωντάνια και αισιοδοξία.

 Αποδράσαμε από την υγρασία της πόλης και γίναμε μάρτυρες μιας απόκοσμης ατμόσφαιρας με την επαρχία κάτω από τα σύννεφα! Η θέα ήταν μαγευτική, με τα σύννεφα να απλώνονται ως εκεί που χάνονται τα μάτια μας στον ορίζοντα.  

Ήταν μια εμπειρία που μας έφερε πιο κοντά στη φύση και μας θύμισε την ομορφιά της απλότητας.

All rights reserved©Aridaiaplace

Τοπικά καταστήματα

 

Αυτές τις γιορτινές μέρες ας προτιμήσουμε τα τοπικά καταστήματα. 

Ας κάνουμε μια βόλτα με τα πόδια στην αγορά. 

Τα Χριστούγεννα είναι μια γιορτή, που οι άνθρωποι καταναλώνουν αρκετά χρήματα σε αγορές. Υπάρχουν αρκετοί λόγοι, για τους οποίους πρέπει να προτιμάμε τα μαγαζιά της επαρχίας μας για τα ψώνια μας ή έστω για κάποια από τα ψώνια μας. 

    Συγκεκριμένα, τα καταστήματα της επαρχίας ενισχύουν την τοπική οικονομία, μάλιστα τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος πληρώνουν στο Δήμο και έναν παραπάνω φόρο (0,05% επί των ακαθαρίστων, έχω την εντύπωση), τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος  αγοράζουν τοπικά προϊόντα από αγρότες, κτηνοτρόφους, παραγωγούς,  καθώς και εργαστήρια και οικοτεχνίες της περιοχής.  

(Η εικόνα είναι από το διαδίκτυο) 

   Επιπροσθέτως,  προσφέρουν εξυπηρέτηση υψηλής ποιότητας, καθώς οι ιδιοκτήτες τους γνωρίζουν προσωπικά τους πελάτες τους και μπορούν να τους εξυπηρετήσουν προσωποποιημένα, αλλά και να τους δώσουν συμβουλές για προϊόντα που τόσο καλά γνωρίζουν. Συνήθως, αγαπούν το αντικείμενο, με το οποίο ασχολούνται και γνωρίζουν καλά τη σύστασή του, την προέλευση καθώς και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του, προσφέροντας έτσι τη μέγιστη πληροφόρηση.

  Είναι γεγονός ότι τα μικρά μαγαζιά συχνά προσφέρουν μοναδικά προϊόντα και υπηρεσίες, τα οποία είναι αδύνατο να βρεθούν στα τεράστια πολυκαταστήματα όπως τα προϊόντα από παραγωγούς, οικοτεχνίες, χειροποίητα, κ.α..  Έτσι διατηρούνται αλλά και δημιουργούνται θέσεις εργασίας, οι οποίες θερμαίνουν τα οικονομικά της επαρχίας.

 Ένας ακόμη αξιοσημείωτος λόγος για την υποστήριξη των τοπικών καταστημάτων για την αγορά των Χριστουγεννιάτικων αγορών είναι ότι αυτά συμβάλλουν  στη διατήρηση της τοπικής παράδοσης και κουλτούρας. Τα προϊόντα και οι υπηρεσίες που προσφέρουν συχνά προέρχονται  από την τοπική αγορά και έχουν ιδιαίτερη σχέση με την ιστορία και τον πολιτισμό της περιοχής.

  Τα μαγαζιά της επαρχίας συμβάλουν στην αίσθηση του ανήκειν των ατόμων (ότι δηλαδή ανήκουν σε μια κοινότητα).  Οι κάτοικοι όταν ψωνίζουν  σ’ ένα τοπικό κατάστημα έχουν την ευκαιρία να συναντήσουν γείτονες, συντοπίτες και να διατηρήσουν ή να δημιουργήσουν φιλικές σχέσεις με τους τοπικούς επιχειρηματίες. Ένα τοπικό κατάστημα είναι περισσότερο πιθανό να προσφέρει  γιορταστική οικεία  ατμόσφαιρα για ψώνια, με έμφαση στην καλύτερη εξυπηρέτηση των πελατών.

 Φυσικά, τα μεγάλα πολυκαταστήματα έχουν επίσης τα πλεονεκτήματά τους. Είναι συχνά πιο οικονομικά και προσφέρουν μια μεγαλύτερη ποικιλία προϊόντων και υπηρεσιών. 

Ωστόσο, τα μικρά μαγαζιά προσφέρουν πολλά πλεονεκτήματα και κάνουν έναν τόπο ζωντανό και ζεστό που τα καθιστούν μια εναλλακτική επιλογή για την τοπική οικονομία και την κοινότητα.

 

Μη επαγγελματική χρήση. 

Μόνο για σκοπούς ενημέρωσης και μόνο με αναφορά του δημιουργού.

                               https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/