Το τρένο της Καρατζόβας
Η κατασκευή του βασίστηκε στα πρότυπα της
γραμμής Ντεκοβίλ, μίας επαναστατικής τεχνολογίας σιδηροδρόμων που οφείλει το
όνομά της στον Paul Decauville (1846-1922).
Ο Decauville, Γάλλος μηχανικός, πρωτοστάτησε στην ανάπτυξη φορητών σιδηροδρομικών συστημάτων, ιδανικών για χρήση σε δύσβατες περιοχές ή για προσωρινές εγκαταστάσεις. Η καινοτομία του βασίστηκε σε σιδηροδρομικές γραμμές στενού εύρους, 60 εκ., που εύκολα αποσυναρμολογούνταν, μεταφέρονταν και επανασυναρμολογούνταν σε νέες τοποθεσίες.
τοπικά αγροτικά προϊόντα, καθώς και επιβάτες συμβάλλοντας έτσι στην ανάπτυξη της περιοχής.
(Το πάνω μέρος της ίδιας γέφυρας )
Το ίδιο σημείο σήμερα
Οι οικονομικές δυσκολίες της εταιρείας «Τοπικοί
Σιδηρόδρομοι Μακεδονίας» οφείλονταν σε :
Ανεπαρκείς
εισπράξεις: Η κίνηση επιβατών και εμπορευμάτων δεν απέφερε τα αναμενόμενα έσοδα,
οδηγώντας σε ζημίες.
Οικονομικές
δυσκολίες των κατοίκων: Η ξηρασία του 1927 και τα χρέη προς την Εθνική Τράπεζα
δυσκόλεψαν την πληρωμή των εισιτηρίων.
Γενικότερα
προβλήματα της εταιρείας: Η αστάθεια στην Ελλάδα και η έλλειψη επενδύσεων
επηρέαζαν αρνητικά την εκμετάλλευση του τρένου.
Αποτυχημένες
προσπάθειες επέκτασης: Η χρηματοδότηση του Επαμεινώντα Χαρίλαου για την
εκμετάλλευση δασικών πόρων δεν απέδωσε.
Παγκόσμια οικονομική κρίση: Η κρίση του 1929 και η πτώση της ζήτησης αγροτικών προϊόντων επιδείνωσαν την κατάσταση.
Μια τέτοια
ατμάμαξα από τις 14 της γραμμής Σκύδρας - Αριδαίας βρέθηκε, μετά τη λήξη του Β΄
Παγκοσμίου Πολέμου, να εργάζεται στα Μεταλλεία Δομοκού, από όπου το 1982
αγοράστηκε από το Frankfurter Feldbahn Museum (Μακεδονικά,
2020). Μπορείτε να πατήσετε εδώ, να περιηγηθείτε στο Μουσείο και να δείτε την ατμάμαξα.
Σύμφωνα με τον υπεύθυνο του Σιδηροδρομικού Μουσείου ΟΣΕ Ιάσων Ζώρζο, «όταν σταμάτησε η λειτουργία της γραμμής, το τροχαίο υλικό της εκποιήθηκε και σήμερα η μοναδική μονάδα που επιβεβαιωμένα κυκλοφόρησε στη γραμμή αυτή και διασώζεται είναι μία ατμάμαξα κεκορεσμένου ατμού, τριών συνεζευγμένων αξόνων, η υπ' αριθ. 1593 (κατασκευής 1915 από την ίδια τη Decauville) που βρίσκεται στο σιδηροδρομικό μουσείο Frankfurter Feldbahnmuseum e.V. της Γερμανίας».
Ο κ. Ζώρζος διευκρίνισε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ πως «η ατμάμαξα που συχνά αναφέρεται ότι είναι του τρένου της Καρατζόβας και ο Οργανισμός έλαβε σχετικά αιτήματα παραχώρησης και μεταφοράς της, στη Σκύδρα, παρ' ότι είναι του τύπου αυτού, βάσει του εργοστασιακού της αριθμού (1711 κατασκευής 1916) δεν πρόκειται για μία από τις 14 που επιβεβαιωμένα κυκλοφόρησαν στη γραμμή της Αριδαίας, ενώ δεν υπάρχουν άλλα στοιχεία που να υποστηρίζουν άμεση σχέση της με αυτή».
«Η συγκεκριμένη μηχανή σήμερα
αποτελεί μέρος της συλλογής του Σιδηροδρομικού Μουσείου Αθηνών, που είναι υπό
διαμόρφωση μετά τη μετεγκατάστασή του. Βρίσκεται σε φυλασσόμενο χώρο στον
Πειραιά, έχοντας αποκατασταθεί μερικώς και πρόκειται να αποτελέσει έκθεμα του
μουσείου αυτού, καθώς σκοπός του Εθνικού Σιδηροδρομικού Μουσείου είναι να
συμπεριλάβει αντιπροσωπευτικά δείγματα σιδηροδρομικού υλικού, έτσι ώστε να
ταξιδέψει τον επισκέπτη στην ιστορία του σιδηροδρόμου σε ολόκληρη τη χώρα»,
είπε και εξήγησε πως «η μηχανή αυτή, εξάλλου, δεν
αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα μόνο των ατμαμαξών που κυκλοφόρησαν στα
στρατιωτικά δίκτυα του Α' ΠΠ, αλλά κι αυτών που δούλεψαν για δεκαετίες σε
βιομηχανικές γραμμές σε κάθε άκρη της Ελλάδας, ενώ τέσσερις όμοιες κυκλοφόρησαν
και στον τροχιόδρομο του Βόλου» (ΑΠΕ ΜΠΕ, 2021).
Παλιοί Σταθμοί
Σταθμός Σκύδρας
Δυστυχώς ο σταθμός αυτός δεν είναι σε καλή κατάσταση και βρίσκεται απέναντι από τον σταθμό του τρένου, αναμένοντας.
Σταθμός Αψάλου
Ο Σταθμός Αψάλου ήταν πολύ σημαντικός, καθώς εκεί λειτουργούσε υπαίθριο σέρβικο στρατιωτικό νοσοκομείο και σταθμός απομάκρυνσης αιχμαλώτων.
Το μήκος της γραμμής Σκύδρα - Άψαλος - Αριδαία ήταν 28 χιλ. και 895 μέτρα.
Επίσης, εκεί είχε στηθεί και το αρχηγείο της 2ης Σέρβικης Στρατιάς. Από την Άψαλο το Ντεκοβίλ έφτανε στην Αριδαία μέσω μιας γέφυρας.Ο σταθμός υπάρχει και σήμερα και έχει αναπαλαιωθεί.
Σταθμός Ξιφιανής
Κάποια σημεία από τις γραμμές του τρένου σε διάφορες χρονικές στιγμές
Παρακάτω ο σταθμός της Αριδαίας στο διάβα του χρόνου από φωτογραφίες του Δημήτρη Ιντζίδη
Το κτίριο, φέροντας ακόμα την επιγραφή "Μεγαπλάτανος", αποτελεί ένα σπάνιο μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς. Η αξία του, τόσο ιστορική όσο και αρχιτεκτονική, είναι αδιαμφισβήτητη.
Σήμερα είναι κατοικία εργαζομένων σε αγροτικές εργασίες.
Σταθμός Όρμας
Δυστυχώς, ο σταθμός της Όρμας (όπως παντού αναφέρεται) έχει καταστραφεί.
All rights reserved© Katerina
Απαγορεύεται η αναδημοσίευση και αναπαραγωγή
ΑπάντησηΔιαγραφήIt's unbelievable what happened on this route. So many people and each one had their own story.
History needs to be enriched from many sources.
ΔιαγραφήA wonderful read.
ΑπάντησηΔιαγραφήAll the best Jan
Thank you Jan!
ΔιαγραφήIt's very nice to read the story of the old trains, Katerina!
ΑπάντησηΔιαγραφήGlad you liked it Marit🧡
ΔιαγραφήVery informative post especially about the portable railway systems.
ΑπάντησηΔιαγραφήThank you Granny Marigold🧡
ΔιαγραφήGreat photos and a very interesting history. I enjoyed reading this Katerina, thank you!
ΑπάντησηΔιαγραφήThank you Denise!
ΔιαγραφήWhat an interesting history of the trains and railway systems. The stone buildings are beautiful.
ΑπάντησηΔιαγραφήThank you Lorrie!
ΔιαγραφήIncredibly interesting story. You know, I like traveling by train... Then I have time for myself, for reading, for meditation. Regards!
ΑπάντησηΔιαγραφήThanks, I'm so glad you liked it JoAnna!
ΔιαγραφήRegards!